در خط مقدم نبرد در منطقه ممنوعه تنهایش نگذاریم.

لذاغ نيا زبه تربيت افرادي است كه بتوانند در اين زمينه فعاليت نمايند . دوره كارشناسي ناپيوسته حشره شناسي و مبارزه با ناقلين به منظور تامين اين نيروي انساني برنامه ريزي شده است .
هدف

هدف از دوره كارشناسي ناپيوسته حشره شناسي پزشكي و مبارزه با ناقلين تربيت افرادي است كه بيماريهاي منتقله و ناراحتي هاي ناشي از حشرات و ديگر بندپايان را شناسائس كرده و راه حل هاي مناسب براي رفع اين مشكلات ارائه و در حسن اجراي آن نظارت نمايند .

طول دوره

طول متوسط دوره كارشناسي حشره شناسي پزشكي و مبارزه با ناقلين ۲ سال و نظام آموزشي آن مطابق آئين نامه آموزشي دانشگاهها و موسسات آموزش عالي مصوب شورايعالي برنامه  ريزي است . دروس ان به صورت نظري ، عملي و كارآموزي ارائه مي گردد .

تکنیک عقیم سازی حشرات

Sterile Insect Technique

 تاریخچه :

کشف ونظم در علوم متعددی مثل بیولوژی، شیمی، پرتودهی، رفتار شناسی حیوانات، بیولوژی سلولی و مولوکولی، ژنتیک و حشره شناسی موجب شد که با اشتراک آنها، بشر ایده های مورد علاقه و رایج خود را در مورد کنترل حشرات آفت به کار ببرد . در سال 1985 W.K.Rntgen کشف خود یعنی اشعه ایکس را مشاهده و گزارش کرد. در سال 1903 اثر بعضی از اشعه ها از جمله رادیوم روی سیستم تولید مثلی ورشد حشرات به وسیلهC.Bohn وA.Runner گزارش شد . در سال 1916یافت شد که میزان دز پایین اشعه ایکس ظرفیت تولید مثلی در سوسک سیگار (Lasioderma sericorne) را کاهش می دهد در حالی که دز بالا آن را می کشد . در سال 1926 H.J.Muller ثابت کرد که پرتو دهی با اشعه ایکس تغییراتی را در قابلیت توارثی مگس سـرکـهDrosophila) melanogaster) باعث خواهد شد . در ادامه جهش های مهم کشنده نیز به عنوان یکی از انواع متوالی جهش های القایی یافت شد . عقیمی جزئی نرها به وسیله اشعه ایکس نیز در بررسی های Muller به اثبات رسید .

در این دوره ایالات متحده آمریکا با یک مشکل بزرگ روبرو بود و آن مسئله مگس دام بود . این آفت سالانه در جنوب غربی ایالت متحده 20 میلیون دلارو در جنوب شرقی ایالات متحده 50 تا 100 میلیون دلار به گله داران خسارت وارد می کرد . در طول سال 1935 یک شیوع شدید گزارش شد که به موجب آن 1200000 مورد آز آلودگی حیوانات و 55 مورد از آلودگی انسان اتفاق افتاده بود .

E.F.Knipling یکی از بزرگترین حشره شناسان وقت آمریکا همزمان مشغول بررسی مشکلات مگس دام و پیدا کردن راه حلی برای این مشکل بود . با توجه به تحقیقات انجام شده در اوایل قرن بیستم مبنی بر اثر بعضی پرتوها روی قابلیت باروری و توارث حشرات، در سال 1937Knipling تصور کرد که راه کنترل حشراتی مثل مگس دام، اختلال در فرایند های طبیعی تولید مثلی به وسیله مکانیسم های شیمیایی و فیزیکی است. بنابراین ایده عقیمی حشرات بخصوص جنس نر را ارائه داد .

او دلیل آورد که اگر مگس نر بتواند در تعداد زیادی تولید بشوند، عقیم شوند و به محیط رها شوند آنها ممکن است نرهای وحشی را از رقابت خارج کنند . بر اساس یک سری احتمالات پایه ای ساده، نرهای وحشی بارور با ماده های وحشی بارور جفت گیری می کنند. از آنجایی که در مطالعات قبلی ثابت شده بود که ماده مگس دام فقط یک بار جفت گیری می کند آنهایی که با نرهای عقیم جفت گیری می کنند تخم های غیر بارور گذاشته و بنابراین نمی توانند نسلی تولید کنند(اثر مشابهی در آمیزش متقابل خواهد داشت ) .

ماده های گونه های زیادی از حشرات وجود دارند مانند ماده مگس دام که در هر سیکل زندگیشان فقط یک بار جفت گیری می کنند و این به جنس نر بستگی دارد ، به این شکل که جنس نر این حشرات هنگام جفت گیری مقداری از ترشحات غدد ضمیمه تناسلی خود را وارد اندام تناسلی جنس ماده می کنند . این ترشحات در رفتار جفت گیری حشرات ماده تاثیر گذاشته و از جفت گیری مجدد آنها ممانعت میکند .

Knipling بیان کرد اگر تعداد کافی از نرهای عقیم بتواند در جمعیت های وحشی رها شوند (10 تا 100برابر جمعیت طبیعی ) جمعیت مگس دام ضرورتا حذف گردیده و به سمت خاموشی پیش می رود . او وقت زیادی را صرف این ایده کرد و به زودی شروع به توسعه روش های آماری ساده در جمعیت مگس دام فعال و پویا کرد . این روش ها او را متقاعد کرد که مفهوم حشرات عقیم بر اساس قانون احتمالات می تواند عملی بشود اگر این روش ها بتواند برای عقیم کردن نرها و تولید انبوه مگس به میزان کافی توسعه یابند تا بتوانند نر های بارور را در مزرعه بعد از رها سازی از رقابت خارج کنند.

در سال 1946 Knipling مسئول بخش تحقیقات اثر حشرات روی محیط زیست و انسان در وزارت کشاورزی ایالات متحده(USDA) شد.همزمان با او دانشمند دیگری به نام Bushland در تگزاس مشغول مطالعاتی بر روی مگس دام و مشکلات ناشی ازآن بود . این دو، ارتباطات خود را به شکل متوالی برای تغییراتی در ایده اولیه و راه حل هایی برای برطرف سازی مشکلات این روش ادامه دادند .

در ژانویه 1950 درنشریه American Scientist پروفسور H.J Muller از دانشگاه Indiana در Bloomington گزارش داد که مگس های میوه میتوانند در اثر قرار گرفتن در معرض اشعه ایکس عقیم شوند . این گزارش Knipling و Bushland را هیجان زده کرد و آنها تصمیم گرفتند تا تلاش کنند که این مراحل را روی مگس دام به اجرا بگذارند . آزمایشگاه Bushland امکانات کافی را برای اجرای این کار نداشت، او همچنین سرمایه لازم برای خرید امکانا ت را نیز در اختیار نداشت . اما او شخصی نبود که مایوس شود . Bushland حشرات را به صورت قاچاقی به یک آزمایشگاه اشعه ایکس در یک بیمارستان نظامی در سن آنتونیو جایی که او با بعضی از اعضای آن دوست بود می فرستاد . در آن روزها بخش اشعه ایکس زیاد شلوغ نبود بنابراین او قادر بود که از امکانات آنجا استفاده بکند. او دزهای متفاوتی از اشعه ایکس را روی مراحل حشرات بالغ، لارو و شفیره مگس دام تست کرد . او کشف کرد که مگس های دامی که در مرحله شفیرگی در معرض دز مناسب از اشعه ایکس قرار گرفتند، نه تنها بقا یافتند و به حشرات بالغ کاملا سالم تبدیل شدند از نظر جنسی نیز عقیم بودند و این یک موفقیت بزرگ بود.

بخشی از مشکل حل شده بود که همان عقیمی مگس دام بود بدون اینکه هیچ اثری روی آنها و رقابتشان با نرهای وحشی در جفت گیری با ماده ها ایجاد کند . بخش دیگری از مشکل این بود که " چگونه می توان شمار زیادی از مگس دام را تولید کرد و چه تعداد مورد نیاز خواهد بود؟ " تا اغلب جمعیت های مزرعه را در مناطق وسیعی نابود کرد . Bushland مشکلات را با توسعه مدل هایی برای تولید انبوه حشرات و پیشرفت تکنولوژی عقیم سازی دنبال کرد در حالی که Knipling کارش را در مدل های آماری برای پاسخ به این سئوالات که چه تعداد مگس مورد نیاز خواهد ( با رهاسازی نرهای عقیم در قفس های صحرایی) تا بدست آوردن موفقیت کامل ادامه داد .

در سال 1954 Knipling فرصتی یافت تا تئوری اش را تست کند وقتی که دولت هلند از USDA برای کنترل مگس دام کمک خواست که عده زیادی از بزها و گاوهای شیرده را در جزیره Curacao در ونزوئلا کشته بود .

از طریق یک بارآوری ساده در فلوریدا 170000 مگس در یک هفته تولید شد که با استفاده از منبع پرتودهی گاما عقیم و به جزیره اتنقال و رهاسازی شدند . به زودی تعداد مگس های وحشی کاهش یافت و بعد از چندین ماه و در حدود سه نسل از جمعیت، مگس ها در جزیره ریشه کن شدند . جمع آوری توده های تخم در طی رها سازی حشرات عقیم نشان داد که میزان عقیمی 69 درصد بعد از یک هفته، 79 درصد بعد از چهار هفته، 88 درصد بعد از شش هفته و100 درصد بعد از هفت هفته بود .این نتایج با تئوری هایی که از قبل محاسبه شده بود بسیار نزدیک بود . از سال 1954 آلودگی در منطقه در حد قابل توجهی نبود .

این نمایش موفقیت آمیز روشهای رها سازی حشرات عقیم نه تنها Knipling و Bushland را هیجان زده کرد بلکه گله داران را نیز در مناطق آلوده ایالات متحده بسیار خوشحال کرد و یک اعتبار بزرگی به کار آنها بخشید .

این روش کنترلی بی مانند حشرات اکنون به عنوان تکنیک عقیمی حشرات (Sterile Insect Technique) یـــا روش رهـا ســــازی حـــشـرات عـقـیـم Sterile Insect Release Method) ) شناخته شده است . SIT به عنوان یک روش بینهایت موفق در کنترل مگس دام شناخته شد و منجر به بررسی اثر پرتو دهی روی قابلیت توارث تعداد زیادی از حشرات دیگر با خسارت اقتصادی قابل توجه شده است.

فرضیات و روش های آماری:

استراتژی های SIT

روش SIT که در حال حاضر برای استفاده موفق از اصول نر عقیمی به کار می رود(Bortlett1990 ) تغییرات مهمی را از زمان فرمولاسیون اصلی Knipling نیافت و تلاش هایی که در طول این دوره صورت گرفت بیشتر به منظور سرعت بخشیدن به مراحل برنامه و نیز آسان سازی مشکلات بوده است . اصول کلی این تکنیک عبارتند از:

1- تکنیک هایی که تولید مقدار زیادی از حشرات را با کیفیت عالی ممکن

سازد.  Rearing Component

2- تکنیک هایی که عقیم کردن شمار زیادی از حشرات رابا دقت ممکن سازد. (Treatment Component)

3- حشرات قابل رقابت که به طور منطقی بتوانند بعد از عقیم سازی و رها شدن در بین جمعیت وحشی بقا یابند.(Competitiveness Component )

4- سیستم های اقتصادی مناسب برای رهاسازی حشرات عقیم در مناطق مورد نظر وجود داشته باشد . (Release Component )

5- زمان رها سازی باید با دوره حد اکثر تولید مثل هدف مورد نظر مطابقت داشته باشد.

6- تعداد کافی از حشرات عقیم شده باید رها شوند تا بر جمعیت طبیعی غلبه کنند.

7- یک جمعیت بسته و یک منطقه ایزوله تا از مهاجرت احتمالی افراد وحشی بارور به داخل جمعیت جلوگیری کند.(Reinfestation Component )

8-ابزاری که جمعیت حشرات بومی را قبل وبعد از رهاسازی حشرات عقیم به درستی ارزیابی کند . (Evaluation Component )

نکته قابل توجه در مورد برنامه SIT این است که Knipling یک محاسبات آماری و ریاضی از پتانسیل تکنیک عقیم سازی حشرات قبل از سال 1937 فراهم کرد و در حدود 13 سال (اواسط 1950) به طول انجامید تا او امتحانات اولیه را به اجرا بگذارد . او در خلال این مدت مشغول توسعه و تحول در روش های آماری و فرضیات خود بود . همچنین او در این مدت فرصت مناسبی برای اجرای ایده های خود نیافت بنابراین به انتظار نشست.

مزایا ومحدودیت های SIT

این روش کنترلی نیز مانند هرروش کنترلی دیگردارای مزایا و معایبی می باشد .

محدودیت های آن عبارتند از:

1- بسیاری از حشرات در اثر تابش اشعه در دزهای پایین باروری خود را حفظ کرده وعقیم نمی شوند . بدیهی است تابش در مقادیر بالاتر باعث مرگ آنها می گردد .

2- بسیاری از حشرات را نمی توان در شرایط آزمایشگاهی وروی غذای مصنوعی به تعداد زیاد پرورش داد .

3- شرایط جغرافیایی واکولوژیکی محل های زندگی بسیاری از حشرات، مانع استفاده از این روش در مبارزه با آنها می شود . به عنوان مثال برخی از حشرات دارای گسترش جغرافیایی بسیار وسیعی می باشند ودر نتیجه رهاسازی نرهای عقیم در این قبیل نواحی عملا غیر ممکن می گردد .

4- این روش مبارزه ازتنها روش هایی است که می تواند یک گونه حشره آفت را تا مرز نابودی 100 درصد پیش ببرد و این نکته از نظر علم اکولوژی غیر قابل قبول است چون این علم نابودی یک گونه جانوری در طبیعت را باعث اختلال در اکوسیستم می دانند .

مهمترین مزایای SIT عبارتند از:

1- SIT یک روش منطقی وامن محیطی است که تکنولوژی هسته ای راه به عنوان ابزاری برای کنترل آفات در نظر می گیرد .

2- SIT وقتی از دیگر روش های کنترلی پیشی می گیرد که می تواند با ارائه یک فرمول نهایی میزان جمعیت آفت وخسارت ناشی از آن را به حد صفر برساند. فقط ترکیبی از چندین روش کنترلی در مدیریت تلفیقی آفات می تواند به کاهش اساسی یا ریشه کنی آفات منجر شود .

3- SIT به عنوان یک روش دوست دار محیط شناخته شده است زیرا هیچ گونه آلودگی در محیط زیسته ایجاد نکرده وتاثیری روی دشمنان طبیعی آفت وسایر حشرات غیر هدف ندارند .

4- عامل تنوع و توسعه کشاورزی در بخش های زیادی از جهان می شود.

بخشی از پایانامه کارشناسی آقای عادل خشاوه  (دانشجوی کارشناسی ارشد حشره شناسی دانشگاه ارومیه)

http://entomology.parsaspace.com/

بررسی روشهای مبارزه با سوسریهای شبکه فاضلاب 

مركز خدمات تخصصي كنترل حشرات و آفات شهري گارانتي

سوسری آمریکایی و آلمانی به همراه بعضی حشرات و جوندگان دیگر از جمله موش در شبکه فاضلابرو مشاهده مي گردد. این در حالی است که در ساختمانهای مسکونی به ویژه در مناطق تحت پوشش شبکه های جمع آوری فاضلاب نیز سوسری آلمانی و سوسری آمریکایی هر دو با وفور زیاد مشاهده می شوند.

سوسری ها براحتی در شبکه فاضلابرو زاد و ولد و تکثیر می کند، به طوریکه نزدیک به صددرصد منهولها در مناطق واقع در محدوده شبكه فاظلاب آلوده به این سوسری هستند. فراوانی این سوسری از 4 تا3600 عدد در یک منهول دیده شد، که به طور متوسط تعداد 566 عدد سوسری به یک منهول می باشد. سوسری ها دائما روی دیواره منهول در حال استراحت می باشند. شرایط آب و هوایی از عوامل مهمی می باشد که در دوران رشد مراحل مختلف جنینی، نمفی و بالغ و همچنین ظرفیت تولید مثل سوسریها کاملا موثر است. باز شدن کیسه های تخم و خروج نمف های جوان معمولا با شروع فصل بهار و مناسب شدن درجه حرارت آغاز و تا آذر ماه ادامه دارد.

فواصل تخم تا بلوغ در فصل بهار به علت شرایط مناسب از نظر رطوبت و درجه حرارت کوتاه می باشد و چند نسل سوسری در طول سال تولید می شوند.

تغییرات شدید جوی از آذر ماه و کاهش درجه حرارت ، گاهی تا چندین درجه زیر صفر در فصل زمستان منجر به مرگ و میر و کاهش جمعیت سوسری ها در شبکه می شود. بیشترین درصد مرگ و میر سوسری ها به علت کاهش درجه حرارت در نمف های جوان و بالغین اتفاق می افتد.

جمعیت سوسری ها از آذر ماه تا دی ماه کاهش می یابد. جمعیت سوسری ها در فصل بهار به سرعت افزایش می یابند، وفور سوسری ها در مهر ماه مجددا کاهش یافته اند. که علت کاهش آنها در فصل گرما کاملا مشخص نبوده ولی مهاجرت و خروج آنها از شبکه فاضلابرو یکی از عوامل اصلی می باشد.

کاربرد حشره کش های دورسبان EC ، سیمپراتور، سولفاک ودلتامترین به صورت ابقایی به مقدار 2 گرم در متر مربع 100 درصد جمعیت سوسری ها را در شبکه فاضلابرو کنترل کرده اند. سموم آیکون ،فایکام ،سایپرمترین و دیازینون نتایج کمتر از 100 درصد در یک ماه بعد از سمپاشي در کنترل سوسری ها داشته اند.

در تمام منهولهای سمپاشي شده با سموم ابقایی پس از 5 ماه فعالیت سوسری ها ظاهر شده است که طولانی بودن دوره باز شدن کیسه های تخم را نسبت به زمان ابقائیت سموم مشخص می کند.

کاربرد سموم ابقایی در شبکه فاضلابرو  از نظر درصد کنترل، به طوری که در منهولهای سمپاشي شده با سموم ابقایی در فصل بهار که دوران رشد جنینی و باز شدن کیسه های تخم سوسری ها کوتاه تر است، جمعیت سوسری ها 5 ماه بعد از مصرف سم دورسبان در حدنزدیک به صفر باقی مانده است. اثر سم دیازینون به خصوص در منهولهای با بدنه آجری کمتر از سم دورسبان می باشد. غلظت های رقیق حشره کش نتایج کاملا مشابهی با سمپاشي ابقایی به مقدار 2 گرم در متر مربع داشته اند. نتایج کاربرد حشره کش ها با رقت کم در مقایسه با سمپاشي ابقایی در فصل سرما نتایج مشابهی در کنترل سوسری ها دارند. بنابراین در صورتیکه طول دوره کنترل با سمپاشي ابقایی مورد نظر باشد بایستی زمان مبارزه کاملا مطالعه شده انتخاب گردد.

روش مه پاش منهولها با سیمپراتور، 100 درصد سوسری ها را کنترل کرده است. از طرفی افزایش سوسری ها در این منهولها نسبت به سمپاشي ابقایی در فصل سرما کمتر بوده است.

موثرترین روش کنترل سوسری ها مربوط به کاربرد سم دورسبانEC به مقدار 2 گرم در متر مربع در شروع فصل گرما می باشد. در این زمان کلیه کیسه های تخم تولید شده در فاصله ابقائیت سم باز    می شوند و تحت تاثیر ابقائیت سم از بین می روند. به طوریکه تا 5 ماه بعد از زمان مبارزه وفور سوسری ها در این منهول ها همچنان نزدیک به صفر باقی مانده است و انتظار می رود به علت مصادف شدن با فصل سرما در سال بعد هم در این منهولها وفور سوسری تحت کنترل باشد.

روش مه پاشی منهول های شبکه فاضلابرو از نظر اینکه در کاهش جمعیت سوسری ها 100 درصد مؤثر می باشد، و به لحاظ دارا بودن مزایای متعدد زیر یک روش قابل اجرا، مؤثر و کاملاً با صرفه بوده و نسبت به سایر روشها ارجح می باشد. در روش مه پاشی میزان مصرف حشره کش بسیار کم می باشد و موجب کاهش بودجه های خرید و حمل و نقل سم می گردد.

پس از مه پاشی آثاری از حشره کش بجای نمی ماند و آلودگی زیست محیطی نسبت به سایر روشها بسیار ناچیز  بوده وباعث ایجادسمیت درفاضلاب واحیانا اختلال درتصفیه بیولوزیکی نمی گردد.

در این روش کنترل با پرسنل کمتر راندمان مبارزه بهتر و حدود 20 برابر بیشتر از روشهای دیگر می باشد. بنابراین با توجه به نتایج مبارزه و همچنین شرایط آب و هوایی در صورتیکه زمان مبارزه صحیح انتخاب شود،(20اردیبهشت تا 20خرداد) با اجرای 2 بار مه پاشی با سم دورسبان یا یک بار مه پاشی و یکبار سمپاشي ابقایی به فاصله 1-5/1ماه با تقدم مه پاشی بادورسبان یا سیمپراتور می توان جمعیت سوسری ها را به مدت طولانی در حد صفر نگاه داشت. بدین منظور، مطالعه زیست شناسی سوسری در شبکه فاضلابرو حائز کمال اهمیت است.

اتخاذ تدابیری به منظور مه پاشی شبکه فاضلابرو بدون باز نمودن درب منهول ها موجب سرعت بخشیدن به عملیات مبارزه و تقلیل دو چندان هزینه های مبارزه خواهد شد.

منبع: خدمات سمپاشي و كنترل آفات بهداشتي - شهري گارانتي

http://garanti.coo.ir/

http://entomology.parsaspace.com/

   هشدار هانتا ويروس در تركيه

با مشاهده 8 بيمار و يك مرگ در تركيه بعلت هانتا ويروس مسولين بهداشتي هشدار دادند.
توجه خاص به موش ها و جوندگاني كه مخزن اين ويروس شناخته شده اند و مبارزه جدي با جوندگان ، در مناطق آلوده از فعاليت هايي است كه در برنامه بهداشت تركيه قرار گرفته است. در غير اين صورت متخصصين اعلام كرده اند كه در روزهاي آينده احتمال آلودگي موش هاي شهري و حتي خانگي به اين ويروس وجود دارد و بيماري در زمان كوتاهي به حالت اپيدمي در خواهد آمد.
استاد دانشگاه آنكارا ، دپارتمان بهداشت جامعه ، پروفسور دكتر رجب آكدور مي گويد: ويروس هاتان از جوندگان به خصوص سنجابها و موشها ، در بزاق ، ادرار ، و مواد دفعيشان و يا با گزش مستقيم به انسان قابل انتقال است.
بيماري در انسان با ايجاد تب خونريزي دهنده موجب پيامدهاي سخت ومرگ آور مي شود.
بيماري چون براي اولين بار در كره در طراف رودخانه هاتان ديده شده به اين نام خوانده شده است. اين ويروس براي اولين بار است كه در  تركيه ديده شده است.
از مهمترين علائم آن: تب بالا ، لرز، سر درد، تهوع، حالت ذات الريه شش ها،ديده مي شود. بعلاوه ايجاد خونريزي در جلد و مخاط ها، ناراحتي هاي كليه از ديگر علائم كلينيكي اين بيماري اند.
دوره  بيماري 12 تا 21 روز است. و حتما بايد به مراكز بهداشتي مراجع شود.

متن خبر به زبان اصلي

	کتاب های فارسی حشره شناسی  حشره شناسی پزشکی
	درس و آزمون انگل شناسی، حشره شناسی و قارچ شناسی پدیدآورنده: ارسیا جمالی، منصور میرزایی قمی ناشر: کتاب میر - 10 مرداد، 1386 قیمت:  22800 ریال
	مجموعه تست و پاسخ (8 از 9) کلیات خدمات بهداشتی 1: حشره شناسی پزشکی، سموم و بهداشت مواد غذایی پدیدآورنده: محمدرضا خانی، حمید بلقیس زاده، مهناز واعظی، فرانک ناظمی پور، آراسب دباغ مقدم (ویراستار) ناشر: خانیران - 06 تير، 1386 قیمت:  19000 ریال
	انگل شناسی پزشکی: حشره شناسی پدیدآورنده: هرمزد اورمزدی ناشر: دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران - 09 ارديبهشت،

لیست کامل کتابها در ادامه مطلب: