لوگو دانشگاه علوم پزشكي تهران

با ابعاد 1128px × 995px

30.16 KB (30886 bytes) و كيفيت

در ادامه مطلب :

ادامه مطلب...

هيولاهاي كثيف


اين روزها كمتر ساختماني است كه در گوشه و كنار آن آلودگي به سوسك ها وجود نداشته باشد. تاكنون بيش از هزار نوع سوسك شناسايي شده اند كه فقط تعداد معدودي از آنها تمايل به ورود به اماكن مسكوني را دارند كه البته همين تعداد معدود از نظر بهداشتي اهميت زيادي داشته و انسان را وادار به اتخاذ تدابير حفاظتي خاص مي كنند.
    سوسك ها حشراتي هستند كه از زمانهاي قديم روي كره زمين وجود داشته اند؛ اين حشرات در تمام دنيا خصوصا مناطق گرمسير انتشار دارند وگرما دوست مي باشند و در طول روز پشت رادياتورها، نقاط تاريك مثل مجاري فاضلاب، دستشويي، حمام، شكاف ديوارها، سقف، كف پوش، پشت كاغذ ديواري، زير موزائيك، زيرقفسه ها و... يافت مي شوند.
    امروزه سوسك ها از آفات بسيار مهم اماكن مختلف به شمار مي روند، اين حشرات در منازل، ادارات و اماكن ديگر تخم ريزي مي كنند و در غذا و آب با انسان شريك مي شوند. فعاليت بيشتر اين حشرات در شب بوده و در چرخه بهداشتي نقش تخريبي زيادي دارند؛ آنها همه چيزخوارند و علاوه بر مواد غذايي انسان از مواد آلي در حال فساد موجود در زباله، مدفوع انساني و حيواني و حتي خلط انساني نيز تغذيه مي كنند. آنها همچنين به برگرداندن بخشي از مواد غذايي هضم شده خود و دفع مدفوع روي غذا عادت دارند لذا آلوده به عوامل بيماريزا شده و باعث آلودگي مواد غذايي و ظروف مي شوند.
    در جوامع پيشرفته وجود اين حشرات در آشپزخانه، حمام، رستورانها، بيمارستانها و... علامت مهمي در پايين بودن سطح بهداشت محيط، شرايط اجتماعي و اقتصادي است. سوسك ها معمولاتمايل به نزديك شدن و گاز گرفتن انسان را ندارند ولي در مورد نوزادان و افراد ناتوان و ضعيف مواردي از گاز گرفتگي سوسك ها ديده شده است كه گاهي موجب زخمهاي سطحي و عفوني و به تبع آن انتقال عوامل بيماريزاي مختلف به بدن افراد مي شوند. گاهي نيز مواد مترشحه از بدن سوسك مانند مدفوع، استفراغ و خود سوسك ها براي بعضي افراد ايجاد حساسيت مي نمايند، البته به وجود آمدن و اكنش هاي رواني خاص در مواجهه با تعداد زيادي از اين حشرات نيز در برخي افراد مشاهده شده است.
    فرم بدن سوسك به گونه اي است كه مي تواند از شكاف هاي باريك عبور كند، جالب است بدانيد كه سوسري هاي نوزاد قادرند از شكافي به باريكي 5.0 ميلي متر عبور كرده و يا در آن مخفي شوند، سوسري هاي نر بالغ مي توانند از شكافي به باريكي 2ميلي متر و سوسري هاي ماده (به علت شكم بزرگتر و بارداري) از شكافي به باريكي 5ميلي متر عبور كرده و يا در آن مخفي شوند. از ديگر نكات جالب در ارتباط با سوسري ها (سوسك هاي حمام) اين است كه اين نوع سوسك ها بسيار تنبل بوده به طوري كه 81 ساعت را در شبانه روز در استراحت به سر مي برند. آنان همچنين قادرند نفس خود را به مدت 04 دقيقه زير آب حبس كنند پس نبايد فكر كنيد اگر با آب فراوان آنها را به داخل فاضلاب فرستاديد ديگر سر و كله شان پيدا نمي شود.
    اين موجودات سرعت زيادي داشته (يك متر در ثانيه) همچنين سرعت عكس العمل آنها از انسان بيشتر است (در حدود 001.1 ثانيه) و مي توانند در عرض يك ثانيه 52 بار تغيير مسير دهند جالب تر آن كه چنانچه سر يك سوسك حمام قطع گردد اين حشره قادر است تا يك هفته زنده بماند و پس از يك هفته تنها به علت بي آبي مي ميرد چون دهاني ندارد كه با آن آب بخورد. حال با توجه به موارد ذكر شده بايد به فكر شناسايي راه هاي مختلف مبارزه با اين حشرات موذي و كثيف بود؛ بايد گفت كه بهترين روش پاك نمودن محيط از زيانها و مشكلات به وجود آمده به وسيله حشرات (از جمله سوسك ها) كنترل خود حشرات است كه اين كنترل بايستي با مطالعات كافي در مورد نحوه زندگي حشره، محيط زيست، عادات غذايي و تخم ريزي و... انجام پذيرد تا باعث بروز مشكلات ديگر نشود.
    با توجه به زيانهاي بهداشتي و اقتصادي ناشي از وجود سوسك ها در اماكن، لازم است كه محيط زيست انساني از وجود اين حشرات پاك شده و پيشگيري هاي لازم جهت جلوگيري از پيدايش و ازدياد آنها به عمل آيد. بهسازي محيط بهترين روش مبارزه با سوسك هاست كه طي آن لازم است پناهگاه هاي سوسك ها از بين برده شوند كه براي اين كار لازم است: 1-چهارچوب درهاي فرسوده عوض شود 2-كليه شكاف ديوارها، كف، سقف، درزهاي بين پله ها و... با سيمان دقيقا گرفته شود 3-از ريخت وپاش مواد غذايي و انبار كردن پس مانده هاي مواد غذايي و... در ساختمانها جلوگيري شود. 4-آب انبارها و مخازن آب به طرز صحيح بايد پوشانده شوند، نصب صحيح و تراز نمودن سيفونها، خشكاندن محيط هاي مرطوب، گذاشتن توري در مدخل هواكش و چاه هاي فاضلاب و... از ورود و خروج سوسك و لانه گزيني اين حشرات جلوگيري مي كند.
    علاوه بر بكارگيري موازين بهسازي با استفاده از سموم حشره كش نيز مي توان به مبارزه با سوسك ها پرداخت كه اين روش با توجه به ايجاد آلودگي محيط زيست به عنوان آخرين روش براي مبارزه با سوسك ها تلقي مي گردد؛ استفاده از اين سموم به روش محلول پاشي، گردپاشي و طعمه گذاري انجام مي شود كه براي انتخاب سم و نحوه و زمان سم پاشي بهتر است با متخصصين مربوطه مشورت گردد زيرا اگرچه وجود سوسك ها در ا ماكن موجب بروز مخاطرات بهداشتي فراوان مي گردد اما خطرات ناشي از استفاده از تركيبات سمي براي از بين بردن آنها به خصوص در صورتي كه با رعايت كامل جوانب احتياط نباشد به مراتب بيشتر از وجود سوسك هاست.
    به ياد داشته باشيد كه قبل از سم پاشي، محل هاي موردنظر تميز و در صورت امكان شستشو گردند و مواد غذايي، ظروف غذاخوري، وسايل كودكان، وسايل خواب و... از محل خارج يا روي آنها كاملاپوشانده شود. البته چون اثر ماندگاري سموم متفاوت بوده و از طرفي با شستن، سموم از بين مي روند بنابراين بايد براي بيش از 2 تا 3 ماه سمپاشي تكرار گردد تا سم روي سموم باقي مانده و اثرگذار باشد.

حشرات و جوندگان موذی

بر اساس اعلام كارشناسان بيش از‪ ۷۰۰نوع بيماري مشترك قابل انتقال از حيوان به انسان در دنيا وجود دارد. اين در حالي است كه سالانه بيش از ‪۱۰۰ ميليارد ريال براي درمان اين بيماري‌ها در كشور ايران هزينه مي‌شود.

بااستناد به اظهارات اخير معاون سلامت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و به رغم پيشرفت روزافزون علم، بيماري‌هاي قابل انتقال از حيوان به انسان در سال‌هاي اخير در كشور شيوع فراواني داشته است. دكتر مويد علويان در مراسم گشايش همايش روزملي مبارزه با بيماري‌هاي مشترك انسان و حيوان از شيوع ‪ ۳۰درصدي تب مالت ، ‪ ۲۵تا‪ ۳۰درصدي سالك و ‪۱۰ درصدي حيوان گزيدگي در كشور خبر داد.

وي تأكيد كرد كه نظام مراقبت و سازمان دامپزشكي و ساير دستگاه‌هاي مربوط بايد تلاش بيشتري براي كنترل اين بيماري‌ها نسبت به گذشته ‌انجام دهند. اين در حالي است كه به تازگي پروتكل درماني براي پيشگيري از بيماري‌هاي قابل انتقال بين حيوان و انسان از سوي وزارت بهداشت به دانشگاه‌هاي علوم پزشكي سراسر كشور ابلاغ شده است.

معاون وزير بهداشت همچنين از مردم درخواست كرد كه به منظور پيشگيري ازاين بيماري‌ها، ازمصرف لبنيات پاستوريزه نشده خودداري كنند و با استفاده از روش‌هاي مناسب و بهداشتي به دفع زباله اقدام كنند. اما داستان حيوانات موذي در فصل تابستان همچنان باقي است چنانچه با آغاز فصل گرما و بالارفتن دماي شهرها، تلاش شهرنشينان براي مقابله با اين حيوانات خانگي آغاز مي‌شود و بازار فروش مواد حشره‌كش به يكباره داغ مي‌شود. اين در حالي است كه بيشتر مشتريان اين حشره‌كش‌ها عمدتاً بانوان خانه دار هستند كه به دنبال راه‌حل مناسبي براي مقابله بااين دسته از ميهمانان ناخوانده آشپزخانه خود هستند. موجودات موذي با گرم شدن هوا از مخفيگاه‌هاي خود خارج مي‌شوند، آنان در گوشه و كنار و پستوي خانه به صورت مخفيانه زندگي مي‌كنند و باعث انتقال انواع بيماري‌ها از منبع آلودگي به انسان مي‌شوند. پشه، مگس، شپش، كنه، ساس، موش، مارمولك، سوسك و موريانه وحيوانات ديگر از زمره اين موجودات هستند كه تعدادي از آن‌ها مستقيماً موجب بيماري مي‌شوند و تعدادي ازاين موجودات نيز بيماري را از منبع آلودگي به انسان منتقل مي‌كنند.

برخي ازموجودات موذي همچون شپش و ساس مي‌توانند ازطريق استفاده از وسايل شخصي مشترك و تماس نزديك با افرادي كه حامل اين موجودات هستند به فرد سالم منتقل شوند و مهمترين راه پيشگيري ، رعايت اصول بهداشت فردي و عدم استفاده مشترك از وسايل شخصي و يا لباس يكديگراست. اما تعدادي از اين موجودات خود باعث بروز بيماري نمي‌شوند بلكه‌آلودگي را از منبع آن به افراد سالم منتقل مي‌كنند و اين موجودات نيز خود به دو بخش جداگانه تقسيم مي‌شوند، دسته اول موجوداتي كه مستقيماً عوامل بيماري‌را همچون ميكروب‌ها، كيست‌ها و تخم كرم‌ها را از منابع آلودگي همچون فضولات حيواني ، انساني و انواع زباله از طريق كرك‌ها ، دهان و موهاي پايشان به مواد خوراكي سالم منتقل مي‌كنند. دسته دوم نيز موجودات موذي هستند كه عوامل بيماري‌زا را با گزش فرد از داخل خون فرد بيمار به فرد سالم منتقل مي‌كنند كه ازاين جمله مي‌توان به انواع پشه اشاره كرد كه باعث انتقال بيماري مالاريا و سالك از فرد بيمار به فرد سالم مي‌شوند.

آنچه مسلم است دفع غيربهداشتي زباله‌ها و مواد زايد مصرفي انسان ، فضولات ، فاضلاب‌ها و عدم حفاظت پس مانده‌هاي خوراكي و ضايعات آشپزخانه و نيزدفع غيراصولي مدفوع كه منبع تغذيه مناسبي براي انواع سوسك‌ها ومگس‌ها است از جمله عواملي هستند كه محيط را براي فعاليت حيوانات موذي مستعد مي‌كند. همچنين عدم توجه به رعايت بهداشت فردي ، استفاده مشترك از وسايل شخصي، عدم استحمام مرتب كه منجر به شيوع بيماري گال (جرب) و نيز آلودگي بدن به ميكروب شپش نيز از جمله عواملي براي حيات و زيست مناسب حيوانات موذي است. اين در حالي است كه تنها راه مقابله با حشرات موذي به غيراز استفاده از سم‌ها و حشره‌كش‌هاي متداول در بازار مصرف ، رعايت بهداشت محيط زيست و رعايت بهداشت فردي لازم است . ازاين رو علاوه بر دفع بهداشتي زباله و فاضلاب بايد از توری در و پنجره براي جلوگيري از ورود اين حيوانات در منازل استفاده كرد.

همچنين استفاده از سطل‌هاي زباله در دار و كيسه زباله مناسب مي‌تواند تا حدي در محفوظ نگه داشتن پس مانده‌هاي خوراكي و ضايعات آشپزخانه مناسب باشد. هرچند تفكيك وسايل بهداشتي و شخصي از ساير افراد و استفاده نكردن از البسه ديگران ، شستشوي دايم بدن و استحمام مرتب ، شستشوي دست‌ها قبل از تهيه غذا و عدم استفاده از پتو و ملحفه مشترك ازمهمترين راه‌هاي مقابله با بيماري‌هايي است كه از طريق حيوانات موذي به انسان منتقل مي‌شود.

پشه ها

بيماريهاي مالاريا ،وشرريا بانكروفتي ،تب زرد ،تب دانگ ،بروگيا مالائي ،آربوويروسها و ويروسهاي مولد آنسفاليت بيماريهايي هستند كه توسط پشه ها منتقل مي شود . راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

الف )مبارزه با لاروها

 

 مبارزه بيولوژيك :

استفاده از ماهيها مانند آفانيوس و گامبوزيا

 

 مبارزه فيزيكي :

زهكشي اراضي ،از بين بردن آبهاي راكد ،جلوگيري از ورود فاضلابها به اراضي كشاورزي ،پركردن گودالها و چاله ها ،ايجادتغيير شكل درلانه هاي لاروي،كندن و از بين بردن گياهان آبزي

 مبارزه شيميايي:

استفاده از حشره كشهايي كه خاصيت لارو كشي دارند مانند Abate  ،استفاده از روغنهاي معدني مانند نفت و گازوئيل

 مبارزه تلفيقي :

تلفيق دو يا چند راه مبارزه مانند تلفيق مبارزه بيولوژيك و شيميايي

 

ب )مبارزبا بالغين

 

محافظت شخصي :

مسدود كردن در و پنجره با استفاده از توريها –استفاده از پشه بندو پشه كشهاي برقي –استفاده از آئروسل ها(اسپري) –استفاده از دور كننده ها (پمادهاي حاوي دي متيل فتاليت)

 

سم پاشي ابقايي :

استفاده از حشره كش ها مشروط بر اينكه مقاومت نسبت به آنها مشاهده نشده باشد .

 

مگس خانگي

در انتقال بسياري از عوامل بيماريزا از طريق مكانيكي (برگرداندن غذاي خورده شده ،مدفوع ،موهاي موجود بر روي پاهاي بدن بر روي سطوح و مواد غذايي )نقش دارد از جمله :

-ويروسها (از قبيل فلج اطفال،تراخم،هپاتيت )

-ريكتزياها و باكتريها (از قبيل تب كيو ،وبا ،حصبه ،سل ،جذام ،سياه زخم)

راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

الف )بهسازي محيط

قراردادن مواد زائد و زباله  داخل كيسه زباله پلاستيكي و بستن زدن آنها ،سوزاندن و دفن زباله

ب)مبارزه فيزيكي

-نصب توري بر روي درب پنجره و هواكش ساختمان ها

-نصب تله هاي نوري ماوراءبنفش در فروشگاههاي مواد غذايي و رستوران ها

ج)مبارزه شيميايي

-استفاده از اسپري حشره كش

-سم پاشي اماكن داخلي و خارجي با استفاده از حشره كشهاي ابقائي به شرط نداشتن مقاوت نسبت به آنها

-استفاده از طناب هاي آغشته به حشركشها

-استفاده از طعمه هاي جامد يا مايع :

مخلوط شكر يا سبوس با حشره كش به غلظت 1تا2 درصد و قرار دادن آنها در دسترس مگس ها

-سم پاشي مرتب محل جمع آوري زباله ها

ساس تختخواب =ساس رختخواب

آزار نيش و گزش ،ايجاد آلرژي و ناراحتي مي كند . راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

-دقت در هنگام خريداري لوازم چوبي دست دوم

-مبارزه شيميايي (استفاده از مالاتيون 2 درصد –استفاده از ديازينون 5/0 درصد –استفاده از پريمفوس متيل 1درصد –استفاده از پروپكسور=بايگون 1 درصد –استفاده از كارباريل 1 درصد(سوين ) –استفاده از بنديو كارب 24/0 درصد(فايكام) –استفاده از دلتامترين 005/0 درصد –استفاده از بيوزرمترين

توجه :بايد كليه شيارها ،شكافها، درز لوازم چوبي و كف اطاقها  سم پاشي شود .براي هر 25 تا 50 متر 1 ليتر حشره كش كافي است .فاصله 2 سم پاشي كمتر از دو هفته نباشد .

 

شپش سر و بدن

انتقال بيماريهاي پديکولوزيس ‘ تيفوس اپيدميک و آندميک ‘تب خندق ‘تب راجعه اپيدميک ‘تيفوئيد ‘تب ولگردان توسط شپش بدن مي گردد و بيماري زرد زخم توسط شپش سر ايجاد مي شود . راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

1-شپش سر :

-رعايت بهداشت شخصي و آموزش بهداشت در مدارس

-شستشوي مرتب سر با آب گرم و صابون يا شامپو

-شانه کردن موها با استفاده از شانه هاي فلزي يا چوبي دندانه ريز

-استفاده از شامپوهاي اختصاصي مانند شامپو پرمترين 1 درصد

-استفاده از گرد حشره کشها مانند پرمترين 5/0 درصد ومالاتيون 1 درصد

2-شپش بدن :

-تعويض لباسها

-عدم استفاده از لباسهاي ديگران

-شستشوي لباسها و ملحفه ها در حرارت 60 درجه سانتيگراد

-اطو کشيدن لباسها خصوصا درزها و چين هاي لباسها

-عدم استفاده از ملحفه ها و لباسهاي آلوده به مدت 1 ماه

-استفاده از گرد حشره کشها ‘مانند استفاده از کارباريل (سوين ) 5 درصد ‘پروپکسور(بايگون ) 1 درصد ‘تمفوس 2 درصد ‘و ساير حشره کشهايي که شپشها نسبت به آنها مقاومت نشان نداده اند مشروط بر اينکه مورد مورد تاييد وزارت بهداشت و درمان باشد

 

ککها

  آزار نيش و گزش ککها

  طاعون

 تيفوس آندميک

 سستودها

 سالمونلوزيس

 

راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

1-حفاظت شخصي

استفاده از مواد دور کننده مانند بنزيل بنزوات ‘دي متيل فتالات و دي اتيل تولاميد

2-حيوانات خانگي

 -گردپاشي حيوان :

مالاتيون 5-2 درصد ‘کارباريل 5-3 درصد و پرمترين 1 درصد

-سم پاشي محيط زيست :

مالاتيون 2 درصد ‘ديازينون 5/0 درصد (سم پاشي هر دو هفته يکبار تکرار شود .

3-اماکن مسکوني

-سم پاشي منازل و مسير حرکت جوندگان :مالاتيون 5 درصد ‘ديازينون 2 درصد و کارباريل 5-3 درصد

-گردپاشي کف منازل :

بنديوکارب(فايكام ) 1 درصد ‘کارباريل 5(سوين ) درصد ‘پروپکسور(بايگون ) 1 درصد ‘دلتامترين 005/0 درصد

پرمترين 5/0 درصد ديازينون 2 درصد ‘مالاتيون 5 درصد و پريمفوس متيل 2 درصد

 

سوسريها (سوسکها )

عوامل بيماري زا را بطور مکانيکي منتقل مي کند مانند:ويروسها (ويروس فلج اطفال )‘تک ياخته ها ‘ باکتريها ‘کرمها و نماتدها ‘دفع مواد آلرژي زا .راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

1-بهسازي محيط و کنترل مکانيکي

-جلوگيري از ورود سوسريها به داخل ساختمانها ‘نصب توري بر روي دربها و چاههاي فاضلاب ‘کنترل لوازمي که وارد منازل مي شود مانند :گوني هاي برنج ‘شانه هاي تخم مرغ ‘و سبزيجات

-جمع آوري پس ماندهاي غذا

-نگهداري غذا در ظروف در بسته

-قراردادن زباله در کيسه هاي پلاستيکي و بستن درب آنها و يا ظروف سربسته و دفع به موقع آنها

-درزگيري شکافها

2-مبارزه شيميايي

-استفاده از طعمه ها (مواد غذايي حاوي قند ، چربي و نشاسته به علاوه يك حشره كش يا استفاده از اسيد بوريك به علاوه ماده نشاسته دار و زرده تخم مرغ)

-استفاده از سموم مختلف مشروط بر اينکه نسبت به اين سموم مشاهده نشده باشد .

-استفاده از مالاتيون 5 درصد ‘ديازينون 2 درصد ‘دوراسبان 2 درصد ‘بايگون 1 درصد و سايپرمترين

-استفاده از نفت و گازوئيل(به ميزان 1تا2 قاشق ) در مناطق آلوده به سوسري آمريكايي داخل چاههاي فاضلاب (دقت شود لوله پليكا نباشد )

 

عقربها

گزش عقربها مشکلاتي براي انسانها ايجاد مي نمايد که از يک واکنش موضعي جزئي تا دگرگونيهائي که منجر به مرگ مي شود متغير است .علائم کلينيکي بستگي به نوع گونه عقرب ‘مقدار سم دريافت شده ‘قواي جسماني ‘موقعيت سني  ‘تعداد نيش و فصل گزش متفاوت است .

ماده سمي در نيش عقربها بستگي به اندازه آنها ندارد .تعدادي از عقربهاي بزرگ بدون خطر مي باشند و نيش آنها فقط باعث تورم و التهاب و سوزش مي شود در حالکه اغلب گونه هاي کوچک خطرناک هستند .سم عقرب داراي موادي است که روي اعصاب تاثير مستقيم داشته و علائم مسمويت را ايجاد مي کند که شامل عرق زياد ‘تنفس سريع ‘تهوع ‘استفراق ‘تشنج ‘و افزايش ترشحات بدن مي باشد .مرگ غالبا به علت فلج دستگاه تنفس و نارسائي قلب پيش مي آيد . راه‌هاي مبارزه با آنها عبارتند از:

1-داخل اماكن

-استفاده از امولسيون حشره کشهاي :بنديو کارب(فايكام ) 48/0-24/0 درصد ‘پروپکسور 2 درصد ‘ليندين 5/0 درصد

-استفاده از گرد حشره کشهاي :بنديو کارب (فايكام )1 درصد ‘کارباريل(سوين ) 5-2 درصد ‘پروپکسور(بايگون ) 2 درصد ‘ليندين 1 درصد

2-در خارج ازاماکن

-استفاده از حشره کشهاي فوق ‘دقت شود قسمتهايي از ساختمان که با خاک تماس دارند مانند پي ها و ستون هاي لااقل تا 60 سانتي متري سم پاشي شود .

اقدامات احتياطي

-پوشيدن کفش در مناطق آلوده ‘خصوصا شبها

-دقت درهنگام  پوشيدن لباسها

-قراردادن يخ در محل عقرب گزيدگي  تا رساندن بيمار به مراکز بهداشتي 

 

مارها

هر ساله تعدادي از مردم(به ويژه كودكان) در اثر نيش مار جان خود را از دست مي دهند .اين افراد بيشتر افرادي هستند كه در بوته زارها و علف زارها تردد مي كنند .

علائم محلي مارگزيدگي :

الف )علامت نيش يا دندان مار بر روي پوست ،جاري شدن خون ،ورم ،درد شديد ،احساس سوزش ،وجود لكه ،درمحل گزيدگي

ب)علائم عمومي :تهوع ،استفراغ ،عرق شديد ،تب و لرز،سرد شدن پوست ،رنگ پريدگي ،سردرد ،سر گيجه ،احساس سستي و ضعف ،اشكال در بلع غذا ،اشكال در تكلم وتنفس ،كند يا تند شدن نبض ،تيرگي ديد و افتادگي پلك چشم ،خونريزي عمومي ،اضطراب و شوك

ج)علائمي كه با تاخير به وجود مي آيد :سستي ،بي حسي ارگانهاي بدن ،سوزش ،شل شدن ماهيچه ها ،اشكال در تنفس ،بهم ريختن افكار ،فلج

مبارزه با مار :

1-استفاده از چسبهاي نظير آترارت و تله هاي محتوي ماده چسبناك (مقداري از اين چسبها را بر روي تكه سنگ يا كاشي ريخته و آن را در محل رفت و آمد مار بيشتر در كنار و حاشيه ديوار قرار دهيد )

2-استفاده از طعمه هاي محتوي سموم

اقدامات احتياطي :

جلوگيري از تجمع لوازم اسقاطي ،الوار ،سنگ و خاك نزديك اماكن مسكوني

براي مقابله با پشه خاکي که ناقل سالک است، بهسازي محيط و استعمال سموم خاص ضروري است.

موش: 

براي مقابله با جوندگان مثل موش که ناقل طاعون، تيفوس، يرقان، تريشينوز (کرم روده)، مسموميتها و سالک هستند، بايد راههاي ورود آنها را به اماکن بست (با سيمان). دور لوله هاي آب با سيمان بسته شود. ديوارهاي اماکن به ارتفاع 1متر و قطر 10سانتيمتر و تا عمق 60 سانتي متر زمين سيماني باشد. دفع زباله ها به روش بهداشتي صورت گيرد. ظروف بدون استفاده از آب خالي باشد. درب و پنجره ها داراي توري باشند و در نهايت در صورت وجود جونده اي مثل موش از تله يا سموم خاص استفاده شود.

سمهاي ضد موش:

1- فسفر دورنگ که فوري اثر مي کند و مي توان گندم، برنج و تخم هندوانه يا آفتابگردان را به اين سم آغشته کرد و در دسترس موشها قرار داد.

 2- موش کشهاي کوماريني يا ضد انعقادي که با غذا مخلوط مي شود و در معرض موش قرار داده مي شود. استفاده از اين سمها در اماکن عمومي بهتر است.

 شيوه هاي دفع بندپايان عبارتند از :

1. دفع صحيح زباله ها

2. پوشاندن درب چاه سرويس ها

3. تميزي محل نگهداري دام و طيور و دفع فضولات حيوانات اهلي

4. استفاده از توري براي درها و پنجره هاي اماکن

از سموم ضد بندپايان در اماکن نسبتاً رو بسته مي توان استفاده کرد. براي مقابله با شپش، تهويه اطاقها، تعويض مرتب لباسها، خيساندن پارچه و لباس در آب و جوشاندن آن، اطو کردن لباسهاي آلوده، تراشيدن موهاي آلوده و استفاده از ضد عفوني کننده ها و گندزداها الزامي است.

 به دليل اهميت فوق العاده مبارزه با سوسك ها لازم است اطلاعات بيشتري در مورد آنها بدانيم:

سوسك و راه‌هاي مبارزه با آن

اين حشرات در منازل، ادارات يا اماكن ديگر تخم‌ريزي مي‌كنند و در غذا و آب به‌ناگاه با انسان شريك مي‌شوند. آنها در فضاهاي داخلي در تمام طول سال فعالند.

سوسك‌ها از نوع جانداران همه چيزخوار هستند. وقتي در نظر بگيريد سوسكي از خلط مريض مبتلا به سل و يا مدفوع بيمار اسهالي مي‌خورد و دست و پا و بدنش به آن آلوده مي‌شود و بعد به آشپزخانه راه پيدا مي‌كند و روي ظروف و مواد غذايي راه مي‌رود، عمق فاجعه را درك خواهيد كرد.در جوامع پيشرفته اين حشرات به عنوان علامت مهمي در پايين بودن سطح بهداشت محيط، شرايط اجتماعي و اقتصادي به شمار مي‌روند. علاوه بر اين وجود سوسك‌ها در آشپزخانه، حمام، رستوران، بيمارستان و ساير اماكن مي‌تواند موقعيت اجتماعي و اقتصادي اين مكان‌ها را در نظر مردم پايين آورد.

با سوسك‌ها چه کنیم؟

مبارزه فيزيكي:

 اساسي‌ترين راه مبارزه با سوسك‌ها این است كه در اين روش لازم است پناهگاه‌هاي سوسك را از بين ببريم. براي اين كار لازم است:

1 - چارچوب‌ درهاي فرسوده عوض شود.

2 - كليه شكاف‌هاي ديوار‌ها، كف، سقف، درزهاي بين پله‌هاي و غيره با سيمان يا مصالح ديگر ساختماني دقيقا گرفته شود.

3 - بند كشي بين كاشي‌ها، بين ديوار و كف و حاشيه اطراف قرنيز‌ها تجديد شود.

4 - رعايت نظافت و بهداشت ساختمان‌‌ها، جمع‌آوري و حمل بهداشتي و دفع زباله.

5 - جلوگيري از ريخت و پاش مواد غذايي.

6 - پوشاندن مجاري فاضلاب با توري مناسب و استفاده از توري ريز در مدخل فاضلاب و دهانه لوله‌هاي فاضلاب.

مبارزه شيميايي:

با استفاده از سموم حشره‌كش نيز مي‌توان به مبارزه با سوسك پرداخت كه استفاده از اين سموم به روش محلول پاشي، گردپاشي و طعمه‌گذاري انجام مي‌شود كه براي انتخاب سم و نحوه و زمان سم‌پاشي بهتر است با شركت‌هاي معتبر سم‌پاشي كه داراي مجوز صادره از وزارت بهداشت مي‌باشند مشاوره نمود.

شناسايي محل:

ابتدا بايد مشخص كرد محل اصلي آلودگي و زياد شدن سوسك‌ كجاست و در كدام قسمت‌ها امكان تخم‌گذاري اين حشره وجود دارد. بررسي شكاف‌هاي موجود در گوشه و كنار ساختمان به خصوص در محل‌هاي گرم و مرطوب مثل دستشويي‌ها، آشپزخانه ، حمام، زيرزمين، كنار چارچوب‌ درها و پنجره‌ها، اطراف عايق‌بندي در يخچال‌ها و وسايل فرسوده و پشت موتور دستگاه‌ها كه معمولا داراي حشرات بيشتر است، به خصوص در هنگام شب كه سوسك‌ها فعال هستند راه يافتن به محل اصلي تخم‌ريزي اين حشره و مبارزه با آن را آسان ترا ست.

براي بيرون كشيدن سوسك‌ها از پناهگاه‌هايشان و پي بردن به ميزان آلودگي محل مي‌توان از يك اسپري كه داراي نوعی حشره‌كش به نام بيرتروم است استفاده کرد. زيرا اين تركيبات مي‌توانند سوسك‌ها را جلب كرده و از پناهگاه‌هايشان بيرون بكشند. وجود كپسول تخم، پوسته بدن و مدفوع آنها نيز مي‌تواند ما را به محل اصلي آلودگي راهنمايي كند.

سوسري‌ها ی مزاحم

احتمالاحس بد همزيستي با اين حشرات موذي شما را هم آزار مي‌دهد. شايد سوسك‌‌ حمام (يا همان سوسري) چندش‌آورترين موجودي باشد كه با آن برخورد كرده‌ايد. تجربياتي كه هركدام از ما در مواجهه با اين موجود زشت داشته‌ايم كم نبوده‌اند. ترس از اين هيولاي كوچك كه روانشناس‌ها به آن اصطلاحا فوبيا مي‌گويند ريشه در ناآگاهي ما دارد. بياييد با هم بيشتر با اين موجود آشنا شويم و سپس راه‌هاي مقابله با آن را ياد بگيريم:

مشخصات كلي

سوسري‌ها داراي 6 پاي مودار (خاردار) هستند. انتهاي پاها به چنگال ختم می شود كه به سوسري‌ها امكان مي‌دهند كه از ديوار بالا روند.چشم‌هاي سوسري‌ها تنها اجسام در حال حركت را مي‌توانند ببينند.در عقب بدن داراي يك جفت زائده به نام CECI هستند. اين دو پيش‌آمدگي در واقع دو حسگر حركتي هستند كه تغييرات جزئي جريان هوا و ارتعاشات زمين را در اطراف سوسري‌ها حس مي‌كند. به همين علت است كه شما نمي‌توانيد از عقب سوسري را غافلگير كنيد. اين دو زائده با احساس ارتعاش و تغيير فشار هوا مستقيما به پاها فرمان حركت مي‌دهند قبل از آنكه سيگنال‌هاي حسي به مغز برسد.سيستم گردش‌خون ساده و حفره‌اي است. از آنجايي كه اكسيژن از طريق لوله‌هاي تنفسي به سلول‌هاي بدن مي‌رسد خون فاقد هموگلوبين است. بنابراين رنگ خون سوسري‌ها سفيد‌رنگ است.سيستم عصبي سوسري‌ها از گره‌هاي (عقد‌ه‌ها) عصبي تشكيل يافته است. اين گره‌هاي عصبي در سر، شكم و هر 6 پاي سوسري وجود دارند. به همين علت است كه در صورت قطع شدن سر، سوسري‌ها قادرند به زندگي خود ادامه دهند. سوسري‌ها داراي بال بوده و اغلب آنها قادر به پرواز هستند، اما به ندرت پرواز مي‌كنند چرا كه پرواز‌كننده‌هاي ماهري نيستند.

نكات جالب درباره سوسر‌ي‌ها

سوسري‌ها بسيار تنبل مي‌باشند به طوري كه 75 درصد شبانه‌روز (18 ساعت) را در استراحت به سر مي‌برند. سوسري‌ها قادرند نفس خود را به مدت 40 دقيقه زير آب حبس كنند. پس فكر نكنيد كه اگر با آب فراوان آنها را به داخل فاضلاب فرستاديد، ديگر سروكله‌شان پيدا نخواهد شد! سوسري‌ها درد را احساس مي‌كنند. پس وقتي قصد جان آنها را مي‌كنيد سعي كنيد با ضربه اول كار را تمام كنيد!

سوسري‌ها يكي از سريع‌ترين موجودات زمين مي‌باشند (نسبت به جثه‌شان) و سرعت آنها 5 كيلومتر در ساعت و يا يك متر در ثانيه است. سرعت عكس‌العمل سوسري‌ها از انسان بيشتر است؛ در حدود يك‌صدم ثانيه. سوسري‌ها مي‌توانند در عرض يك ثانيه 25 بار تغيير مسير دهند. چنانچه سر يك سوسري قطع گردد، سوسري قادر است تا يك هفته زنده بماند. پس از يك هفته تنها به علت بي‌آبي مي‌ميرد. چون دهاني ندارد كه با آن آب بنوشد.

چنانچه لوله جاروبرقي را سريع به عقب سوسري نزديك كنيد، سوسري با پاي خود به لوله جاروبرقي مي‌رود. از آنجايي كه باد حالت مكش داشته و از سمت سر به عقب سوسري جريان مي‌يابد، سوسري تصور مي‌كند مهاجم از روبه‌رو در حال حمله است بنابراين به عقب برمي‌گردد.
كوچك‌ترين سوسري 4 ميلي‌متر و بزرگ‌ترين آن 9 سانتي‌متر طول و 30 گرم وزن دارد. سوسري‌هاي نر سبك‌تر از سوسري‌هاي ماده بوده و سريع‌تر فرار مي‌كنند. سوسري‌ها قادرند از انفجار‌هاي بمب هسته‌اي جان سالم به در برند چرا كه نسبت به تشعشعات اتمي مقاوم مي‌باشند. سوسري‌ها شب فعال هستند. سوسري‌ها پنجمين عامل تصفيه هوا در كره زمين هستند.

انتشار سوسري‌ها

سوسري‌ها بيشتر در مناطق گرمسير و نيمه گرمسير زندگي مي‌كنند اما در قطب شمال و جنوب نيز مشاهده مي‌شوند. سوسري‌ها تا دماي صفر درجه را مي‌توانند تحمل كنند. سوسري‌ها از طريق كشتي‌ها، بسته‌بندي‌هاي مواد غذايي و همراه با اثاثيه منزل جابه‌جا مي‌شوند (پس هنگام اثاث‌كشي تمام كارتن‌ها را خوب نگاه كنيد تا مطمئن شويد كه هيچ سوسك يا تخم و لارو آن را با خود به خانه جديد نمي‌بريد.)

تغذيه سوسري‌ها

سوسري‌ها همه چيز خوارند. از غذاهاي انسان گرفته همچون گياهان، سبزيجات، برنج، هويج، نان، شير، مواد قندي، قهوه، روغن تجمع يافته اطراف اجاق گاز و يا مواد غير‌خوراكي نظير: كاغذ، مقوا، صابون، حشرات مرده (حتي سوسري‌هاي مرده)، پارچه، كتاب، مدفوع، خلط سينه، زخم‌هاي انساني، هرگونه موجود مرده، چسب، چرم، ته سيگار، خمير دندان، رنگ، مو و ناخن انسان. سوسري‌ها به غير از غذا به آب نيز احتياج دارند اما تنها روزي يك قطره آب برايشان كفايت مي‌كند. سوسري‌ها اين ميزان آب را از اسفنج (ابر)‌هاي مرطوب و هرگونه تجمع رطوبت مثل چگالش (بخار) آب روي اجسام سرد مانند لوله‌هاي آب سرد مي‌توانند تامين كنند.سوسري‌ها محيط‌هاي مرطوب، گرم و تاريك را ترجيح مي‌دهند.عمر سوسري‌هاي بالغ از 6 ماه تا چندين سال متغير است. (بسته به گونه سوسري و شرايط محيط)

آلودگي‌هاي سوسري‌ها

1 - سوسري‌ها ناقلان مكانيكي 22 نوع از باكتري‌ها، قارچ‌ها، انگل‌هاي تك ياخته و ويروس‌ها هستند. نظير سالمونلا، عفونت‌هاي روده‌اي نظير اسهال معمولي و خوني. سوسري‌ها اين ميكروب‌ها را با قطعات دهاني، پاها و فضولات خود منتقل مي‌كنند.

2 - سوسري‌ها مي‌توانند موجب بروز آلرژي و حملات آسم شوند.

3 - سوسري‌ها مواد غذايي را با بزاق، برگرداندن بخشي از مواد خورده شده، فضولات و ترشحات غده‌اي خود آلوده مي‌سازند.

4 - سوسري‌ها با توليد ماده‌اي روغني باعث توليد بوي زننده و لكه‌دار شدن سطوح ازجمله پارچه مي‌شوند.

مخفيگاه‌هاي سوسري‌ها

مجاري فاضلاب، چاه توالت، زيرزمين، انباري‌ها، شوفاژ‌خانه‌ها، هرگونه اثاث ثابت و بدون استفاده در خانه، توده زباله، توده روزنامه و يا كتاب، زباله‌دان، كابينت‌ها، كشوها، دستشويي، حمام، پشت و زير يخچال و اجاق گاز، چاهك‌ها، پريز‌هاي برق، درزها و شكاف‌هاي ديوار، سقف، كفپوش، پشت كاغذ‌ديواري، زير كاشي‌ها و موزاييك‌هاي لق و پشت لوله‌هاي گاز و آب.

نكته: سوسري‌هاي نوزاد قادرند از شكافي به باريكي 5/0 ميلي‌متر عبور كرده و يا در آن مخفي شوند.
سوسري‌هاي نر بالغ مي‌توانند از شكافي به باريكي 2 ميلي‌متر و سوسري‌هاي ماده (به علت شكم بزرگ‌تر و بارداري) از شكافي به باريكي 5 ميلي‌متر عبور كرده و يا در ميان آن مخفي شوند.

تله ساده سوسري‌ها

يك كاسه و يا ظرف دهان گشاد با لبه‌هاي شيب‌دار انتخاب كنيد. سپس ديواره‌هاي داخلي آن را با وازلين و يا هرگونه روغن آغشته كنيد تا لغزنده گردد. سپس در درون آن يك هويج، خرده نان و چند تكه دستمال مرطوب قرار دهيد. سوسري‌ها براي تغذيه به درون آن خواهند آمد اما ديگر قادر به خارج شدن نيستند.

شكارچيان طبيعي سوسري‌ها

قورباغه‌ها، جوجه‌تيغي‌ها، لاك‌پشت‌ها، مارمولك‌ها، موش‌ها، هزارپايان و يك نوع زنبور انگل كه تخم‌هاي خود را درون كپسول سوسري‌ها قرار مي‌دهد.